Дахин боловсруулсан эд ангиудаар нарны хавтан үйлдвэрлэнэ
Герман улс 2045 он гэхэд 5.6 сая тонн хүртэлх ашигласан нарны хавтанг нарны шинэ хавтан үйлдвэрлэхэд түүхий эд болгон ашиглана.
Герман улс 2045 он гэхэд 5.6 сая тонн хүртэлх ашигласан нарны хавтанг цуглуулж, тэдгээрийг нарны шинэ хавтан үйлдвэрлэхэд түүхий эд болгон ашиглах аж. Энэхүү саналыг Германы Кёльнийн техникийн их сургуулийн эрдэмтэд дэвшүүлж, фотоволтайк модулийг дахин боловсруулах технологийг боловсруулжээ. Эрдэмтдийн тооцоолсноор уг шийдлээр материалыг ашиглах нь Европт шинэ нарны хавтан үйлдвэрлэх зардлыг 60-77 хувиар бууруулах төдийгүй хүлэмжийн хийн ялгарал, усны хэрэглээ, түүхий эд олборлох хэрэгцээг ч нэгэн адил бууруулж чадна. Өнөөдөр ихэнх дахин боловсруулах үйлдвэрүүд нарны хавтанг механик аргаар боловсруулж, гол төлөв шил, хөнгөн цагаан хүрээг ашиглаж, харин хамгийн үнэ цэнэтэй бүрэлдэхүүн хэсгүүд болох алдагдсан эсвэл бохирдсон цахиур, мөнгө, зэсийг дахин ашигладаггүй. Үүний зэрэгцээ, ашигласан нарны хавтангийн тонн бүр ойролцоогоор 1,175 еврогийн үнэтэй материал агуулдгаас үүний бараг тал хувь нь ердөө хагас килограмм мөнгөнөөс гардаг, 1 килограмм нь 1,100 гаруй еврогийн үнэтэй байдаг. Иймд одоогийн дахин боловсруулах технологиор хамгийн үнэтэй бүрэлдэхүүн хэсгийг ашиглахгүй үлдээдэг. Эдгээр материалыг хадгалахын тулд Германы судлаачид одоо байгаа аргуудаас үндсээрээ ялгаатай дахин боловсруулах технологийг санал болгож байна. Нэгдүгээрт, нарны хавтанг богино хугацааны тод гэрлийн импульсээр боловсруулж, шил, хөнгөн цагаан хүрээ, хамгаалалтын хальс, цахиурын зайг бараг ямар ч гэмтэлгүйгээр салгана. Улмаар нарны зайг 200 °C орчимд хайлсан натри, калийн гидроксидын холимогт дүрж, дараа нь хурдан хөргөнө. Энэ нь хүчтэй хүчил ашиглахгүйгээр 99.57% цэвэршилттэй мөнгө гаргаж авах боломжийг олгодог бол зэсийг электрохимийн аргаар ялгадаг. Эцсийн шатанд цахиурыг бүсчлэн хайлуулах замаар цаашид цэвэршүүлж, шинэ нарны хавтан үйлдвэрлэхэд тохиромжтой болгодог. Нэг тонн нарны хавтан боловсруулахын тулд эрдэмтдэд ердөө 148 кВт.ц цахилгаан эрчим хүч шаардлагатай байсан нь хавтанг 400 °C хүртэл халаадаг уламжлалт пиролизоос ойролцоогоор 5 дахин бага байжээ. Нэг тонн ашигласан хавтангаас гаргаж авсан материалыг ашиглан ойролцоогоор 15 киловатт-оргил хүчин чадалтай шинэ нарны модулийг үйлдвэрлэх боломжтой. Тооцооллоос харахад дахин боловсруулсан материалыг ашиглах нь нарны шинэ хавтан үйлдвэрлэх зардлыг цэвэр түүхий эд ашиглахтай харьцуулахад 60-77 хувиар бууруулна. Нарны эрчим хүчний салбарт өртгийг ихэвчлэн суурилуулсан хавтангийн хүчин чадлын ватт тутамд тооцдог. Судлаачдын тооцоолсноор энэ тоо одоогийн 0.225 еврогоос нэг ватт тутамд 0.086 евро болон буурч, дахин боловсруулалт болон үйлдвэрлэлийг нэг хаалттай системд зохион байгуулбал ватт тутамд 0.05 евро болж буурч магадгүй аж. Эдийн засгийн давуу талуудаас гадна байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл ихтэй юм. Түүхий эдийн ихээхэн хэсгийг дахин олборлож, боловсруулах шаардлагагүй тул үйлдвэрлэсэн нарны хавтан бүрийн тонн нь ойролцоогоор 2.15 тонн CO₂-тэй тэнцэх хүлэмжийн хийн ялгарлаас зайлсхийх боломжийг олгоно. Үүний зэрэгцээ усны хэрэглээ бараг 10,000 куб метрээр буурч, ашигт малтмалын олборлолт, улмаар үйлдвэрлэлийн нийт байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөлөл нэгэн адил буурна. Гэвч ийм технологийг өргөнөөр нэвтрүүлэхэд Европын Холбооны одоогийн хууль тогтоомж ихээхэн саад болж байна. Жишээлбэл, Герман улсад компаниуд нарны хавтангийн массын дор хаяж 85%-ийг дахин боловсруулах шаардлагатай байдаг ч журамд сэргээгдсэн материалын үнэ цэнийг харгалзан үздэггүй. Үүний үр дүнд үйлдвэрүүд хуулийн дагуу шил, хөнгөн цагааныг дахин боловсруулахад л хангалттай байж, хамгийн үнэ цэнэтэй эд анги болох мөнгө, цахиурыг ихэвчлэн дутуу ашигладаг хэвээр байна. Судлаачдын үзэж байгаагаар хамгийн үнэ цэнэтэй эд ангиудыг дахин боловсруулахыг урамшуулах шинэ бодлогыг гаргаснаар нөхцөл байдлыг өөрчилж болох аж. Үүнд, орчин үеийн дахин боловсруулах байгууламж барихыг дэмжих, ирээдүйд задлах, дахин боловсруулах зорилгоор нарны хавтанг зохион бүтээх, байгаль орчны төлбөрийн системийг шинэчлэх зэргийг санал болгож байна.